CodeGear RAD Studio 2007 - Delphi Highlander

İzninizle baştan alalım; önceleri Delphi 7 vardı. Tabii ki Delphi 7’ye gelene kadar Borland tarafından 6 sürüm daha hazırlanıp kullanıma sunulmuştu ama ilk 7 sürüm aynı temel üzerinde geliştirildiği için anlatmaya Delphi 7’den başlayacağım. Delphi 7’de bilinen klasik Windows uyumlu ve Borland’ın VCL denilen sınıf kitaplığının kullanıldığı bir tek proje türü vardı(ayrıntılar üzerinde durmuyorum). Tabii ki yıllar itibarı ile Delphi’ye bazı ek özellikler kazandırılmış ve yeni veritabanı teknolojileri programcıların hizmetine sunulmuştu.

Microsoft’un .NET Framework sınıf kitaplığını hazırlaması ve .NET uyumlu programlama dillerini piyasaya vermesi karşısında Borland Delphi 8 ve C# Builder’ı hazırlayıp piyasaya verdi. Delphi 8 paketini kuranlar klasik Delphi projelerinde .NET Framework ile gelen sınıfları kullanabiliyorlardı. Bu sayede klasik Delphi kontrollerinin yanında .NET sınıflarını kullanmak mümkün oluyordu. Delphi 8 ile gelen ve adına VCL.NET denilen bu proje türü kanımca pek tutmadı. Ya da ben öyle sanıyorum. Aslında bu önemsenecek kolaylıktı. Düşünsenize VCL sınıf kitaplığının yeterli olamadığı işlemlerde hiç zahmet etmeden .NET Framework ile gelen sınıflarını kullanmak mümkün oluyordu.

Delphi 8 kullanıcıları ayrıca Windows Forms Application denilen projeleri tercih ederek .NET uyumlu programlar geliştirebiliyorlardı. Windows Forms Application denilen projelerde kullanılan bütün sınıflar Microsoft tarafından geliştirilen sınıflardı. Dolayısıyla Visual Basic .NET veya C# ile uygulama geliştiren birisi fazla zorlanmadan Delphi’ye geçebiliyordu veya Delphi ile .NET uyumlu uygulama geliştirenler C#’a geçerken zorlanmıyorlardı. Bu arada Delphi 8 ile Asp.Net uygulaması geliştirmek ile Visual Studio ile geliştirmek arasında önemli bir fark olmadığını hemen belirtmek gerekir.

Eklemek gerekirse; Delphi 8 ile hazırlanan her 2 proje türü de .NET Framework’e ihtiyaç duyuyordu. Başka bir deyişle Delphi 8 ile hazırlanan projeler Delphi 7 uyumlu değildi. Bu nedenledir ki bazı programcılar Delphi 7’yi kullanmaya devam ettiler. Elbette Delphi ile ASP.NET uygulaması geliştirmek isteyenler Delphi 8’e geçtiler.

Sonra Borland, C# Builder, C++ Builder ve Delphi’yi aynı pakette Borland Developer Stuio 2005 adıyla pazarlamaya başladı. Tıpkı Delphi 8 ‘de olduğu gibi Developer Studio 2005 ile gelen Delphi sürümü .NET 1.1’i destekliyordu. Developer Studio 2005’in piyasaya verildiği günlerde Microsoft firması .NET Framework 2.0’ı hazırlamış gibiydi. Bu nedenle .NET 2.0 desteğinin olmaması kabul edilebilir bir durumdu.

Borland firması Win32 veya Delphi 7 uyumlu proje geliştirmek isteyenleri Delphi 7’den Developer Studio 2005’e çekmek için Win32 uyumlu proje geliştirme imkanını programcılara sundu. Başka bir deyişle Developer Studio 2005 ile geliştirilebilinecek Delphi projelerin sayısı dörde çıkmıştı:

·    Delphi for Win32

• VCL Forms Application

• Windows Forms Application

• ASP.NET Web Application

Developer Stuio 2005’in IDE’si(özellikli hızı) fazla şikayet alınca aradan bir yıl geçmeden 2006 yılının son çeyreğinde Developer Studio 2006 piyasaya verildi. Aslında bu sürümde Borland’dan beklenen Windows Forms Application ve Web uygulamaları için .NET 2.0 desteğinin verilmesiydi. Ne ki Borland bu desteği sunamadı. Aynı durum 2006 yılının Eylül ayında lanse edilen Turbo serisi için de geçerlidir. Turbo serisinde Delphi ile ilgili 2 ayrı ürün vardı: Turbo Delphi .NET ve Turbo Delphi for Win32. Turbo serisinin bazı özellikleri kısıtlanmış Explorer sürümleri ücretsizdir.

10 Eylül 2007’de CodeGear’ın sitesinde .NET 2.0 destekli CodeGear Rad Studio 2007’nin 30 günlük deneme sürümü indirilebilir duruma geldi. CodeGear Rad Studio 2007 olarak pazarlanan bu paketten Delphi 2007 for Win32, C++ 2007 Builder for Win32 ve Delphi For .NET paketleri çıkmaktadır. Bildiğiniz gibi 1 yıl kadar önce Borland firması derleyici işini Borland’ın içinden çıkan CodeGear adlı gruba devretti. Şimdi Rad Studio 2007 üzerinde kısaca duralım. Bunun için ilk olarak 1 yıl öncesine gidelim.

Borland firması ani bir atakla elindeki derleyicilerin ücretsiz sürümlerini hazırlamıştı. Tıpkı Microsoft’un Express sürümlerde yaptığı gibi Turbo serisinden çıkan ve Explorer adı verilen bu paketler derleyiciye özeldi. Yani Turbo Delphi’nin IDE’sinde yalnızca Turbo Delphi yer alabiliyordu. Ücretsiz olan Explorer sürümlerin bazı özellikleri kısıtlanmış olsa bile öğrenciler veya henüz yolun başında olanlar için yeterliydi. Tam bu günlerde Borland firması derleyicileri yine Borland’ın içinden çıkan CodeGear adlı bir gruba devretti.

Turbo Delphi üzerinde çalışıp kitap yazarken CodeGear firması aniden Delphi 2007 for Win32’yi piyasaya vermişti. Elbette ayrıntıda bazı değişiklikler vardı ancak CodeGear etiketli ilk Delphi sürümü gerçekte Developer Studio 2006’deki Delphi’nin biraz elden geçirilmiş hali gibiydi. Ötesi; Delphi 2007 for Win32, Delphi 7’nin modern ve geliştirilmiş halidir, daha kullanışlı bir IDE’ye sahiptir. Üstelik Windows Vista uyumludur.

Aradan 2-3 ay geçmedi ki CodeGear bu kez C++ Builder’ın 2007 sürümünü ayrı olarak piyasaya verdi. Delphi 2007 for Win32 için sürpriz yoktu. Yaklaşık 2 yıl kadar önce çıkan ve Borland Developer Studio 2006 paketinde ayrıca C# Builder derleyicisi vardı. Turbo serisinin de Turbo C#’ı vardı. Borland ve dolayısıyla CodeGear’ın C# Builder’ı artık geliştirmeyeceği duyurulduğuna göre geriye bir tek Delphi’nin .NET sürümü kalmıştı. CodeGear, Delphi’nin Highlander kod adı ile anılan ve .NET Framework 2.0 destekli sürümünü ayrı pazarlamayıp Rad Studio 2007 içinde C++ ve Delphi 2007 for Win32 ile birlikte sundu. Belki yakın bir zamanda Delphi 2007 for .NET’i ayrı bir paket halinde piyasaya verirler.

CodeGear RAD Studio 2007 ile ilgili olarak asıl vurgulamak istediğim bu paketten çıkan Delphi sürümleri ile; Delphi 8, 2005, 2006 ve Turbo Delphi .NET’teki gibi Windows Forms Application oluşturulamıyor olmasıdır. Dolayısıyla Delphi.NET kitabımı güncelleme imkanım artık yok. Bu arada 3 yıl önce yayınlanan Delphi 8 kitabımın içeriğinin bu şartlarda Delphi .NET 2007 ile uyumlu olduğunu söyleyebilirim.

Borland firması Delphi 8’i hazırlarken hiç zorlanmayacağı proje türü bence Win32 uyumlu projelerdi. Ne ki Borland firması sanırım yanlış ata oynadı ki Delphi 7 kullanıcılarının fazla yabancılık çekmeyecekleri VCL.NET adı verilen proje tipini programcılara sundu. Yukarıda belirtildiği gibi VCL.NET projelerinde Delphi 7’nin Win32 uyumlu projeleri temel olarak alınıp .NET ile gelen sınıflar programcıların hizmetine sunuluyordu. Başka bir deyişle Delphi 7 kullanıcıları hem alışkanlıklarından vazgeçmeyecek hem de gerek duyduklarında .NET sınıflarını kullanabileceklerdi.

Borland firması aradan yaklaşık 2 yıl geçip Borland Developer Studio 2005’i piyasaya verdiğinde Win32 uyumlu uygulama geliştirmek için Delphi 7’yi kullanmak mecburiyet olmaktan çıkmıştı. Başka bir deyişle Developer Studio 2005’i edinen Delphi programcıları Win32, VCL.NET, Windows Forms Application ve ASP.NET tipinde projeler hazırlayabiliyorlardı. Şimdi ise CodeGear firması “bence” en az ilgi gören VCL.NET tipindeki projeleri öne çıkarmaktadır. İşin özü şudur: Kod adı Highlander kod olan bu Delphi sürümü “asıl” Web uygulaması geliştirenlere hitap etmektedir. RAD Studio 2007 üzerine yazmaya önümüzdeki günlerde devam edeceğim